Polska a Unia Europejska, i co do tego ma Einstein i Gajowy Marucha

Gajowy potrafi mnie czasem zainteresować. Dobrze jest poczytać co ludzie o innych poglądach myślą, i do tego wlaśnie służy mi czasami Dziennik Gajowego Maruchy. W jednym z jego ostatnich wpisów pojawia się cytat z Tygodnika Niedziela (29-03-1998) zaczerpnięty ze starego artykułu Time’a (23-12-1940) z następującą wypowiedzią Esinstein’a:

…Jedynie Kościół zagrodził drogę hitlerowskim kampaniom zdławienia prawdy. Nigdy przedtem nie interesowałem się Kościołem, lecz dziś budzi on we mnie zachwyt i uczucie przyjaźni. Jedynie Kościół bowiem miał odwagę i upór, by bronić prawdy i wolności moralnej. Musze wyznać, że to, czymś kiedyś pogardzałem, dziś wychwalam bezwarunkowo…

Co w tym ciekawego? Otóż znając polskie realia wydaje mi się, że taki cytat zostanie odebrany jako po pierwsze pochwała kościoła katolickiego (bo z czym innym może kojarzyć sie w Polsce kościół) oraz jako potwierdzenie, że Einstein był może nie od razu katolikiem ale co najmniej osobą wierzącą. Niestety nie udało mi się znaleźć całego artykułu z Niedzieli, ale za to Time ma wspaniałe archiwa zawierające wszystkie wydania od roku 1923, więc znalezienie cytowanego artukułu nie było problemem. Artukuł ma tytuł “German Martyrs” i jest głównie poświęcony działalności pastora luterańskiego Martina Niemoller’a i sytuacji chrześcijan w hitlerowkisch Niemczech. Artykuł zaczyna się następująco:

“Not you, Herr Hitler, but God is my Führer.” These defiant words of Pastor Martin Niemoller were echoed by millions of Germans. And Hitler raged: “It is Niemoller or I.” So this second Christmas of Hitler’s war finds Niemoller and upwards of 200,000 other Christians (some estimates run as high as 800,000) behind the barbed wire of the frozen Nazi concentration camps. Here men bear mute witness that the Christ – whose birth the outside world celebrates unthinkingly at Christmas – can still inspire a living faith for which men and women even now endure imprisonment, torture and death as bravely as in centuries past. More than 80% of the prisoners in the concentration camps are not Jews but Christians, and the best tribute to the spirit of Germany’s Christians comes from a Jew and agnostic (TIME, Sept. 23) – the world’s most famous scientist, Albert Einstein. Says he: “Being a lover of freedom, when the revolution came in Germany, I looked to the universities to defend it, knowing that they had always boasted of their devotion to the cause of truth; but, no, the universities immediately were silenced. Then I looked to the great editors of the newspapers whose flaming editorials in days gone by had proclaimed their love of freedom; but they, like the universities, were silenced in a few short weeks…” “Only the Church stood squarely across the path of Hitler’s campaign for suppressing truth. I never had any special interest in the Church before, but now I feel a great affection and admiration because the Church alone has had the courage and persistence to stand for intellectual truth and moral freedom. I am forced thus to confess that what I once despised I now praise unreservedly.”

Nie zaprzeczając że artykuł porusza również działalność katolików – nie wszystko co się określa jako Kościół musi być od razu rzymsko-katolickie. Oceńcie zresztą sami. Dodatkowo w artykule “Science and Religion” z 09-23-1940 do którego powyższy tekst nawiązuje znajdujemy inną wypowiedź Eistein’a:

The more a man is imbued with the ordered regularity of all events, the firmer becomes his conviction that there is no room left by [its] side for causes of a different nature,” wrote Physicist Albert Einstein addressing the gathering by proxy “To be sure, the doctrine of a personal god interfering with natural events could never be refuted … by science for this doctrine can always take refuge in those domains in which scientific knowledge has not yet been able to set foot. … In their struggle for the ethical good, teachers of religion must have the stature to give up the doctrine of a personal god – give up that source of fear and hope which in the past placed such vast power in the hands of priests. They will have to avail themselves of those forces which are capable of cultivating the Good, the True and the Beautiful in Humanity itself.

Ale co to wszystko ma do Unii Europejskiej. Otóż przeglądając Time’a z tego okresu znalazłem interesującą wzmiankę dotyczącą wczesnych koncepcji zjednoczonej Europy i Polski. W artykule “No Paper Plan” Time z 11-20-1939 jest następująca informacja:

Back in September 1929, when world prosperity still nourished world idealism, that great dreamer Aristide Briand started talking about “The United States of Europe.” He even went so far as to send a circular to 26 Governments asking them what they thought about federation. Only three were enthusiastic. Their names are significant: Poland, Czecho-Slovakia, Yugoslavia.

Wygląda na to, że mamy wspaniałe tradycje popierania EU. Niestety tradycje to nie wszystko. Polska była ponoć kiedyś krajem kwitnącej tolerancji… Jeden z komentarzy do artykułu z Wirtualnej Polonii (z którego pewnie Gajowy zaczerpnął cytat) brzmi następująco: Tolerancja? to faszyzm, zamordyzm, komunizm…